Fotografie zw. z powstaniami
971.
[POWSTANIE listopadowe - Ludwik Nabielak - fotografia portretowa - ujęcie w formacie gabinetowym]. [183-?/XIX/XX w.]. Fotografia form. 13,8x9,7 cm na oryg. podkładzie form. 16,4x10,8 cm, wykonana w atelier Gopło w Paryżu.
Reprodukcja fotograficzna. Portretowany ujęty w popiersiu patrzy na wprost. Na dolnym marginesie kliszy napis: "Nabielak" [faksymile podpisu?]. Na dolnym marginesie podkładu nadruk: "55. Avenue des Ternes Photographie Gopło Paris". Zdjęcie naklejone na oryg. kartonowy podkład z czerwonym obramowaniem. Na odwrocie odręczny napis: "Nabielak, belwederczyk (1831) kuzyn". Stan bardzo dobry.
L. Nabielak (1804-1883) - działacz polityczny, poeta, krytyk literacki, historyk, inżynier górnictwa. Uczestnik powstania listopadowego, walczył pod Iganiami, Grochowem, Ostrołęką. Od 1833 na emigracji we Francji. Działacz Towarzystwa Demokratycznego Polskiego. Współorganizator w 1848 Legionu Mickiewicza.
L. Nabielak (1804-1883) - działacz polityczny, poeta, krytyk literacki, historyk, inżynier górnictwa. Uczestnik powstania listopadowego, walczył pod Iganiami, Grochowem, Ostrołęką. Od 1833 na emigracji we Francji. Działacz Towarzystwa Demokratycznego Polskiego. Współorganizator w 1848 Legionu Mickiewicza.
972.
[POWSTANIE styczniowe - Giuseppe Garibaldi - fotografia portretowa - ujęcie w formacie carte de visite]. [nie przed 1860]. Fotografia form. 8,7x5,5 cm na oryg. podkładzie form. 9,5x6,1 cm.
Portretowany w ujęciu do kolan. Autorem zdjęcia jest francuski fotograf Gustave Le Gray, który wykonał je w Palermo w lipcu 1860. Zdjęcie naklejone na oryg. kartonowy podkład. Stan dobry.
G. Garibaldi (1807-1882) - Włoski generał, republikanin zasłużony w walce o zjednoczenie Włoch. Przyjaciel Polaków i orędownik sprawy polskiej w okresie powstania styczniowego. Patronował polskiej szkoły wojskowej w Genui i Cuneo. Uczestnik wojny włosko-austriackiej w 1866 i francusko-pruskiej w l. 1870-1871. (biogram za: "Powstanie styczniowe i zesłańcy syberyjscy. Katalog fotografii ze zbiorów Muzeum Historycznego m. st. Warszawy", cz. 1 w oprac. K. Lejko. War. 2004, str. 292).
G. Garibaldi (1807-1882) - Włoski generał, republikanin zasłużony w walce o zjednoczenie Włoch. Przyjaciel Polaków i orędownik sprawy polskiej w okresie powstania styczniowego. Patronował polskiej szkoły wojskowej w Genui i Cuneo. Uczestnik wojny włosko-austriackiej w 1866 i francusko-pruskiej w l. 1870-1871. (biogram za: "Powstanie styczniowe i zesłańcy syberyjscy. Katalog fotografii ze zbiorów Muzeum Historycznego m. st. Warszawy", cz. 1 w oprac. K. Lejko. War. 2004, str. 292).
973.
[POWSTANIE styczniowe - "Polnische Patrioten" - tableau pamiątkowe - ujęcie w formacie carte de visite]. [l. 60 XIX w.]. Fotografia form. 8,7x5,7 cm na oryg. podkładzie form. 9,8x6,6 cm.
Przedstawia 32 uczestników powstania i znanych osób działających w latach 1861-1863. W centrum górnego fragmentu kompozycji napis tytułowy „Polnische Patrioten”. Od góry (w poziomych rzędach) ujęcia portretowe w medalionach, m.in.: Mielenski, Langiewicz, Zamojski, Padlewski, Mme Niemojewska, Mme Pustowojtów, Callier, Mucha, Cieszkowski, Radoński, Unrugh, Guttry, Gregorowicz, Działynski, Bentkowski, Godlewski, Kaminski. Zdjęcie naklejone na oryg. kartonowy podkład. Niewielki ubytek lewego dolnego narożnika podkładu, poza tym stan dobry.
974.
[POWSTANIE styczniowe - scena "Błogosławieństwo przed bitwą" - ujęcie w formacie carte de visite]. [po 21 III 1863]. Fotografia form. 5,4x8,3 cm na oryg. podkładzie form. 6,2x10 cm.
Fotografia z dziewiętnastowiecznej ilustracji prasowej z drzeworytu zamieszczonego w "L'Illustration. Journal Universel" z obrazu Leona Kaplińskiego ((1826-1873) - malarza, pisarza, działacza emigracyjnego odpowiedzialnego m.in. za dostarczanie prasie francuskiej rysunków ilustrujących bieżące wydarzenia w Polsce). Zdjęcie naklejone na oryg. kartonowy podkład. Stan dobry. (Reprod. w: "Powstanie styczniowe i zesłańcy syberyjscy. Katalog fotografii ze zbiorów Muzeum Historycznego m. st. Warszawy", cz. 1 w oprac. K. Lejko. War. 2004, poz. 652 - Ksiądz stojący na wzgórku pod krzyżem błogosławi kosynierów mających się przyłączyć do oddziałów pod dowództwem Mariana Langiewicza).
975.
[POWSTANIE styczniowe - Marianna Wiatrowiczówna - fotografia portretowa - ujęcie w formacie carte de visite]. [przed 7 VIII 1863]. Fotografia form. 9,1x5,6 cm na oryg. podkładzie 10,5x6,1 cm, wykonana w atelier S[zymona] Balicera w Krakowie.
Portretowana ujęta w całej postaci, stoi na posadzce z geometrycznym wzorem, na tle malowanej dekoracji, wspierając prawą ręką o postument, nad którym opiera się podwieszana kotara. Ubrana w strój z okresu "żałoby narodowej' - rozłożystą krynolinę z ciemnego materiału. Zdjęcie naklejone na oryg. kartonowy podkład. Na odwrocie reklamowa winieta zakładu z nadrukiem: "S. Balicer fotografował w Krakowie", "Grodzka ulica No 80-81, na przeciwko Ś. Jdziego w ewengelickiem zabudowaniu" oraz odręczny atramentowy napis: "Przy Ulicy Teatralnej w Kamienicy pod numerem 392 została dnia 7go Sierp. 863 nieszczęsnym wypadkiem przez wybuch prochu spaloną - w Krakowie - pogrzebaną została dnia 9go Sierpnia 863". Miejscowe zaplamienia, stan ogólny dobry.
"W 1863 r. Kraków, położony w monarchii austriackiej, kilkanaście kilometrów na południe od granic zaboru rosyjskiego, stał się ważną bazą i zapleczem zaopatrzeniowym powstania styczniowego. Jak przypomina dr Piotr Hapanowicz z Muzeum Krakowa, stąd szły wyprawy ochotników do powstania. - Tutaj przyjmowano rannych i zbiegów z Królestwa Kongresowego. Z Krakowa szły do powstania transporty broni kupowanej w Wiedniu, tu działały fabryki amunicji i jej składy, mieszczące się w wielu prywatnych domach. Czasami w związku z tym w mieście dochodziło do tragedii, których ofiarami były osoby cywilne - przypomina w rozmowie z nami Piotr Hapanowicz. Jedna z nich miała miejsce 7 sierpnia 1863 r. Wybuchła wtedy tajna wytwórnia prochu, która mieściła się w kamienicy Anny Krones na rogu ul. Szewskiej 223 (obecnie nr 11) i Teatralnej (obecnie Jagiellońskiej). Zginęło pięć osób, w tym 2-letnia dziewczynka Ludka (Ludwika) Królikowska - córka znanej pary aktorskiej: Amelii z Krajewskich i Karola Królikowskiego. Zginęły też Barbara i Julia Janowskie, lat 22 i 20, siostry krakowskiego aktora, Marianna Wiatrowiczówna, lat 18, córka jubilera, oraz 15-letni Ludwik Zborowski, pomocnik jubilerski. Ranionych lub oparzonych zostało z kolei parę osób, w tym babka Ludki Joanna Krajewska. W taki sposób o tej tragedii informował na swoich łamach krakowski dziennik ‘Czas’: ‘Okropne nieszczęście zdarzyło się dzisiaj w naszem mieście. O godz. 4 ¾ po południu dał się słyszeć straszny huk i kłęby dymu wzbiły się w górę. Był to wybuch prochu przy ulicy Teatralnej […]. W domu tym miała się znajdować na drugim piętrze pewna ilość prochu i zapaliła się niewiadomym sposobem’. W akcję gaszenia pożaru ofiarnie zaangażowali się mieszkańcy. Jak przypomina dr Piotr Hapanowicz, pogrzeb ofiar wybuchu odbył się 9 sierpnia 1863 r. - Stał się on demonstracją patriotycznych uczuć ówczesnego społeczeństwa Krakowa - twierdzi Hapanowicz." (za artykułem z 25 I 2023 Bartosza Dybały w Gazecie Krakowskiej - https://gazetakrakowska.pl/z-historii-krakowa-2letnia-ludke-zegnal-nieprzeliczony-orszak-ludzi-zginela-w-wybuchu-wytworni-prochu-krakowianie-o-niej/ar/c1-17231373
S. Balicer - (zm. 1895) - fotograf portrecista, którego zakład mieścił się przy ul. Grodzkiej 79, 80-81 oraz Wesołej i Kolejowej 16 (obok kasyna wojskowego) w latach 1890-1904. Zakład istniał od 1849 do ok. 1905, choć po śmierci właściciela w 1895 firmę prowadził krewny o takim samym imieniu i nazwisku. Rozpoczynał od używania rewersów firm Brunck F.Sohne z Norymbergi i Huth Gebruder z Drezna, aby potem pozostać wiernym firmom wiedeńskim: K. Krziwanek, Kühle & Miksche, E. Türkel, L. Türkel, B. Wachtl.
"W 1863 r. Kraków, położony w monarchii austriackiej, kilkanaście kilometrów na południe od granic zaboru rosyjskiego, stał się ważną bazą i zapleczem zaopatrzeniowym powstania styczniowego. Jak przypomina dr Piotr Hapanowicz z Muzeum Krakowa, stąd szły wyprawy ochotników do powstania. - Tutaj przyjmowano rannych i zbiegów z Królestwa Kongresowego. Z Krakowa szły do powstania transporty broni kupowanej w Wiedniu, tu działały fabryki amunicji i jej składy, mieszczące się w wielu prywatnych domach. Czasami w związku z tym w mieście dochodziło do tragedii, których ofiarami były osoby cywilne - przypomina w rozmowie z nami Piotr Hapanowicz. Jedna z nich miała miejsce 7 sierpnia 1863 r. Wybuchła wtedy tajna wytwórnia prochu, która mieściła się w kamienicy Anny Krones na rogu ul. Szewskiej 223 (obecnie nr 11) i Teatralnej (obecnie Jagiellońskiej). Zginęło pięć osób, w tym 2-letnia dziewczynka Ludka (Ludwika) Królikowska - córka znanej pary aktorskiej: Amelii z Krajewskich i Karola Królikowskiego. Zginęły też Barbara i Julia Janowskie, lat 22 i 20, siostry krakowskiego aktora, Marianna Wiatrowiczówna, lat 18, córka jubilera, oraz 15-letni Ludwik Zborowski, pomocnik jubilerski. Ranionych lub oparzonych zostało z kolei parę osób, w tym babka Ludki Joanna Krajewska. W taki sposób o tej tragedii informował na swoich łamach krakowski dziennik ‘Czas’: ‘Okropne nieszczęście zdarzyło się dzisiaj w naszem mieście. O godz. 4 ¾ po południu dał się słyszeć straszny huk i kłęby dymu wzbiły się w górę. Był to wybuch prochu przy ulicy Teatralnej […]. W domu tym miała się znajdować na drugim piętrze pewna ilość prochu i zapaliła się niewiadomym sposobem’. W akcję gaszenia pożaru ofiarnie zaangażowali się mieszkańcy. Jak przypomina dr Piotr Hapanowicz, pogrzeb ofiar wybuchu odbył się 9 sierpnia 1863 r. - Stał się on demonstracją patriotycznych uczuć ówczesnego społeczeństwa Krakowa - twierdzi Hapanowicz." (za artykułem z 25 I 2023 Bartosza Dybały w Gazecie Krakowskiej - https://gazetakrakowska.pl/z-historii-krakowa-2letnia-ludke-zegnal-nieprzeliczony-orszak-ludzi-zginela-w-wybuchu-wytworni-prochu-krakowianie-o-niej/ar/c1-17231373
S. Balicer - (zm. 1895) - fotograf portrecista, którego zakład mieścił się przy ul. Grodzkiej 79, 80-81 oraz Wesołej i Kolejowej 16 (obok kasyna wojskowego) w latach 1890-1904. Zakład istniał od 1849 do ok. 1905, choć po śmierci właściciela w 1895 firmę prowadził krewny o takim samym imieniu i nazwisku. Rozpoczynał od używania rewersów firm Brunck F.Sohne z Norymbergi i Huth Gebruder z Drezna, aby potem pozostać wiernym firmom wiedeńskim: K. Krziwanek, Kühle & Miksche, E. Türkel, L. Türkel, B. Wachtl.
976.
[POWSTANIE styczniowe - pani Echiatowicz w stroju z okresu "żałoby narodowej" - fotografia portretowa - ujęcie w formacie carte de visite]. [nie przed 1857, nie po 1863]. Fotografia form. 9x5,8 cm na oryg. podkładzie 10x6,5 cm, wykonana w zakładzie Karola Beyera w Warszawie.
Portretowana ujęta w 3/4 postaci, stoi opierając łokcie o balustradę. Ubrana w czarną długą suknię z materiału bez połysku, na głowie i ramionach koronkowa czarna mantyla, na szyi ciemny, krótki naszyjnik. Na dolnym marginesie zdjęcia odręczny atramentowy napis: "M-me Echiatowicz". Zdjęcie naklejone na oryg. kartonowy podkład. Na odwrocie reklamowa winieta zakładu z nadrukiem: "Zakład Fotograficzny Karola Beyera Krakowskie Przedmieście No 389 w Warszawie.". Stan dobry.
K. Beyer (1818-1877) - jedna z największych indywidualności w dziejach fotografii polskiej. Był kolekcjonerem, naukowcem-amatorem oraz działaczem patriotycznym w okresie 1861-1863, co przypłacił zesłaniem na Syberię, gdzie oczywiście też robił zdjęcia. Pierwszy zakład otworzył w 1844 jako pracownię dagerotypów, by później przekształcić go w atelier fotograficzne. W 1857 przeniósł się do lokalu przy Krakowskim Przedmieściu 389, gdzie działał do ok. 1863. Główną specjalnością zakładu były fotografie portretowe, zwłaszcza wizytowe. Pracował na rzecz spraw publicznych wykonując portrety osób biorących udział w wydarzeniach politycznych i społecznych, m.in. zestaw portretów tzw. pięciu poległych w manifestacji patriotycznej z 27 II 1861 w Warszawie na Krakowskim Przedmieściu. Był w składzie Delegacji Miejskiej - komitetu powołanego w celu zapewnienia spokoju publicznego po tejże manifestacji.
K. Beyer (1818-1877) - jedna z największych indywidualności w dziejach fotografii polskiej. Był kolekcjonerem, naukowcem-amatorem oraz działaczem patriotycznym w okresie 1861-1863, co przypłacił zesłaniem na Syberię, gdzie oczywiście też robił zdjęcia. Pierwszy zakład otworzył w 1844 jako pracownię dagerotypów, by później przekształcić go w atelier fotograficzne. W 1857 przeniósł się do lokalu przy Krakowskim Przedmieściu 389, gdzie działał do ok. 1863. Główną specjalnością zakładu były fotografie portretowe, zwłaszcza wizytowe. Pracował na rzecz spraw publicznych wykonując portrety osób biorących udział w wydarzeniach politycznych i społecznych, m.in. zestaw portretów tzw. pięciu poległych w manifestacji patriotycznej z 27 II 1861 w Warszawie na Krakowskim Przedmieściu. Był w składzie Delegacji Miejskiej - komitetu powołanego w celu zapewnienia spokoju publicznego po tejże manifestacji.
977.
[POWSTANIE styczniowe - młoda kobieta w czarnej sukni - fotografia portretowa - ujęcie w formacie carte de visite]. [l. 60. XIX w.]. Fotografia form. 9,3x5,8 cm na oryg. podkładzie form. 10,6x6,3 cm, wykonana w atelier A[ndrzeja] Czajkowskiego w Nevers.
Portretowana ujęta w całej postaci na tle ekranu. Stoi bokiem wspierając ręce na oparciu giętego krzesła. Na lewym dolnym marginesie podkładu nadruk: "A. Czajkowski". Zdjęcie naklejone na oryg. kartonowy podkład. Na odwrocie reklamowa winieta zakładu z nadrukiem: "Photographie A. Czajkowski Rue de la Passière, 1 Nevers". Nad winietą tarcza herbowa, na której Orzeł Biały i Pogoń Litewska, zwieńczone wstęgą z napisem: "Aux Armes Polonaises ["Do broni Polacy"]". Miejscowe niewielkie zaplamienia, stan ogólny dobry.
A. Czajkowski - polski fotograf działający w Nevers we Francji. Urodził się 30 IX 1822 w Krakowie. Wyemigrował do Francji, najpierw do Dijon, gdzie rozpoczął pracę w zawodzie fotografa. Następnie przeniósł się do Nevers, gdzie prowadził atelier przez piętnaście lat. Później przeniósł się do Saint-Etienne i Bourges. Ostatnie lata spędził w Tours.
A. Czajkowski - polski fotograf działający w Nevers we Francji. Urodził się 30 IX 1822 w Krakowie. Wyemigrował do Francji, najpierw do Dijon, gdzie rozpoczął pracę w zawodzie fotografa. Następnie przeniósł się do Nevers, gdzie prowadził atelier przez piętnaście lat. Później przeniósł się do Saint-Etienne i Bourges. Ostatnie lata spędził w Tours.
978.
[POWSTANIE styczniowe - kobieta w stroju z okresu "żałoby narodowej" - fotografia portretowa - ujęcie w formacie carte de visite]. [l. 60. XIX w.]. Fotografia form. 8,8x5,7 cm na oryg. podkładzie form. 8,8x5,9 cm, nieznanego autorstwa.
Portretowana ujęta w całej postaci, siedzi lekko bokiem na wyściełanym krześle z wysokim oparciem, z boku podwieszana kotara. Ubrana w czarną długą suknię z materiału bez połysku, z rękawami 3/4 i białymi rękawami, białym kołnierzykiem. Zdjęcie naklejone na oryg. kartonowy podkład. Górny i dolny margines lekko przycięty, narożniki przycięte na okrągło.
979.
[POWSTANIE styczniowe - kobieta w stroju z okresu "żałoby narodowej" - Lubina z Błotnickich Trandowa - fotografia portretowa - ujęcie w formacie carte de visite]. [l. 60. XIX w.]. Fotografia form. 8,8x5,1 cm na oryg. podkładzie form. 10x5,8 cm, nieznanego autorstwa.
Portretowana ujęta w całej postaci, stoi bokiem na tle ekranu z pejzażem i przy podwieszanej kotarze. Ubrana w czarną długą suknię z materiału bez połysku, z długimi rękawami, białym kołnierzykiem - noszoną na znak żałoby narodowej kobiet ogłoszonej 3 III 1861 po pogrzebie pierwszych pięciu ofiar zastrzelonych w Warszawie przez wojsko carskie w czasie manifestacji patriotycznej. Zdjęcie naklejone na oryg. kartonowy podkład. Wyraźne zaplamienia. Na odwrocie niezbyt czytelny napis identyfikujący atramentem: "Lubina z Błotnickich Trandowa" (rozczytanie dzięki uprzejmości Pana Marcina Niewalda z portalu Genealogia Polaków - Lubina Błotnicka żona Edwarda Tranda - urzędnika Wydziału Krajowego ze Lwowa. Zmarł on w Kałuszu. Gazeta Narodowa R. 20 (1881), nr 1, str 3).
